Skuteczność i działanie witaminy C – źródła, właściwości, rekomendowana dawka dzienna

Jest to niezbędny składnik naszego pożywienia, bez którego nie możemy przeżyć życia w zdrowiu. Organizm ludzki nie potrafi jej wytwarzać, musi polegać na zasobach otrzymywanych z jedzenia 

Jest to przeciw utleniacz potrzebny do prawidłowego wzrostu i naprawy komórek. Niestety witamina ta jest nietrwała, rozpuszcza się w wodzie, nie jest kumulowana w organizmie, który ją dość szybko usuwa przez nerki. 

 

Naturalne źródła witaminy C  

Głównym źródłem witaminy C dla człowieka są owoce i warzywa. Na pierwszym miejscu należy wymienić owoce dzikiej róży i aceroli jako najlepsze jej źródło. Na kolejne miejsca, daleko poza podium, bo aż dziesięć razy mniej WIT C zawierają: czarna porzeczka, liście pietruszki, papryka czerwona, jarmuż, pomarańcza, chrzan, brukselka, kalafior, kalarepa, poziomka, kiwi, cytryna, kapusta, grejpfrut, czosnek, groszek zielony, pomidor, szparagi, pory. Średnim jej źródłem są ziemniaki, selery, sałata, cebula. Na końcu stawki znajdują się jabłka, gruszki, śliwki, wiśnie, marchew, ogórki, rabarbar z niewielką ilością WIT C.  

Procesy neutralizujące poziom witaminy C w produktach 

Ze względu na to, że jest to witamina bardzo nietrwała, najlepszą korzyść odniesiemy, gdy będziemy spożywać te produkty w postaci surowejDługie gotowanie, pieczenie oraz smażenie niszczą ją oraz duża jej część z łatwością przechodzi do wywarów. Pasteryzacja zmniejsza zwykle jej zawartość o połowę 

Do strat witaminy C w naszej kuchni przyczyniają się: drobne krojenie przed gotowaniem i do sałatek (lepiej, jeśli można porwać jedzenie w rękach na kawałki, np. liście sałaty), gotowanie w dużej ilości wody, zalewanie produktu do gotowania zimną wodą, zbyt długie przechowywanie pokarmów po ugotowaniu, dodawanie sody oczyszczonej 

Jak widać, regularne uwzględnianie w codziennych potrawach składników bogatych w witaminę C oraz umiejętne ich przygotowanie to szansa, że jej naszym organizmie nie zabraknie.  

Konsekwencje niedoboru witaminy C i jej rola w organizmie 

Szczególnie na jej niedobór narażone są organy, w których jest jej najwięcej: przysadka mózgowa, grasica, kora nadnerczy, ciałko żółte, wątroba, trzustka, soczewka oka i mózg. Witamina C jest konieczna w wielu ważnych procesach w organizmie takich jak: 

– Proces tworzenia się tkanki łącznej i kolagenu, który buduje ścięgna, chrząstki i włókna kolagenowe w skórze. Z tego względu jest bardzo ważna w stanach zapalnych stawów, kości, ścięgien, przyśpiesza gojenie ran, oparzeń i krwawiących dziąseł. Przyśpiesza również zabliźnianie ran pooperacyjnych 

– Chroni przed szkodliwymi skutkami zanieczyszczeń środowiskowych i pokarmowych. Przeciwdziała tworzeniu się nitrozoamin, które są silnymi czynnikami rakotwórczymi 

– Wzmacnia system immunologiczny i zapobiega infekcjom wirusowym i bakteryjnym, zapobiega przeziębieniom 

– Poprzez poprawę funkcjonowania nadnerczy przeciwdziała przewlekłemu zmęczeniu, pomaga w produkcji hormonów przecistresowych 

– Pełni szczególnie ważną rolę w mózgu chroniąc go przed skutkami niedokrwienia i niedotlenienia, przez co wpływa na spadek ryzykchorób mózgu, a w szczególności demencji 

– Obniża poziom „złego” cholesterolu LDL, a zwiększa ilość „dobrego” cholesterolu HDL, zapobiega arteriosklerozie, udarom mózgu, obniża zbyt wysokie ciśnienie krwi 

– Przeciwdziała czynnikom rakotwórczym i powstawaniu raka. Udowodniono, że im wyższy poziom witaminy C w plazmie tym mniejsza śmiertelność z powodu raka, niezależnie od takich czynników jak wiek czy styl życia 

– Zwiększa wchłanianie żelaza nieorganicznego, przez co odpowiedni poziom WIT C niezbędny jest w leczeniu anemii 

– Obniża poziom histaminy, dlatego jest pomocna w leczeniu wszelkich odczynów alergicznych 

– Zapobiega skrzepom w naczyniach żylnych – stanowi ochronę przeciw skrzepową 

– Odpowiedni poziom witaminy C poprawia utrzymać prawidłową wagę ciała 

Rola witaminy C w odchudzaniu 

Witamina C spełnia bardzo ważną rolę w metabolizmie kwasów tłuszczowych, cukrów i aminokwasówsyntezie karnityny (którą organizm potrzebuje, aby transportować kwasy tłuszczowe do mitochondriów) oraz do utrzymania metabolizmu energetycznego komórki. 

Ponad to, witamina ta pełni bardzo istotną funkcję przeciwzapalną, jest neutralizatorem wolnych rodników oraz wspomaga wytwarzanie hormonów kory nadnerczy. Wszystkie te czynniki są niezbędne dla utrzymania efektu równowagi w odchudzaniu i zabezpieczają organizm przed efektem jo-jo. Można więc uznać, że bez odpowiedniego poziomu witaminy C w organizmie przemiany metaboliczne nie funkcjonują prawidłowo. 

Niedobór witaminy C – powszechne objawy 

Najczęściej należą do nich ogólne osłabienie, senność, wybroczynki krwawe na skórze, osłabienie odporności, brak apetytu, bóle kostno-stawowe i łatwo krwawiące dziąsła. 

Zwiększone zapotrzebowanie na witaminę C 

Żeby zachować zdrowie, powinniśmy codziennie ją dostarczać w ilości ok 200 mg.  

Stany i sytuacje, w których występuje zwiększone na nią zapotrzebowanie to: 

 okres ciąży i karmienia piersią  

– podeszły wiek 

– ciężki wysiłek fizyczny  

– osób intensywnie uprawiających sport  

– palaczy 

– dla kobiet stosujących leki antykoncepcyjne 

–  chorych gorączkujących z infekcjami bakteryjnymi i wirusowymi 

–  u ludzi żyjących w bardzo ciepłym lub bardzo zimnym klimacie 

–  osoby zażywające aspirynę, która zmniejsza absorpcję witaminy C 

 osoby z wszelkimi zapaleniami stawów 

 osoby z anemią 

– przy złamaniach kości 

– u alergików lub w trakcie reakcji alergicznych 

Działanie witaminy C 

Udowodniono, że witamina ta w wysokich dawkach działa przeciwzapalnie, dlatego może być łączona z innymi lekami przeciwzapalnymi, których dawki mogą być zmniejszone w jej obecności. 

Doświadczenie wielu lekarzy pokazuje, że podawanie witaminy C jest bardzo korzystne w leczeniu raka, szczególnie, gdy jest stosowana w połączeniu z rodio- i chemioterapią.  

W chorobach, w których znaczącą rolę odgrywa stres oksydacyjny, zapotrzebowanie organizmu jest większe niż możliwości przyswojenia drogą doustną. Są to infekcje, zapalenia stawów, ciężkie stany zapalne czy nawet przewlekłe zmęczenie. W takich sytuacjach podanie wysokich dawek witaminy C drogą dożylną może być bardzo skuteczne. 

Warto pamiętać, że witamina C jest antagonistą (przeciwieństwem) witaminy B12, a synergentem witaminy A, E, B1,B3, B5, B6. Oznacza to, że wzmacnia działanie tych witamin, a osłabia działanie witaminy B12. Wiedza ta jest szczególnie ważna przy jednoczesnym spożywaniu innych leków i suplementów. 

Witamina C obniża poziom ołowiu, wanadu, kadmu, kobaltu, cynku, selenu. Natomiast alkohol, palenie papierosów, leki przeciwbóloweprzeciwdepresyjne i o działaniu zmniejszającym krzepliwość czy też doustne środki antykoncepcyjne i sterydy mogą zmniejszać poziom witaminy C w organizmie.  

Przy stosowaniu doustnych preparatów witaminy C należy pamiętać, że najlepsza efektywność, przyswajanie i działanie występuje przy połączeniu jej z naturalnymi polifenolami (antyoksydantami, np. Likopen, rezweratrolantycyjanysulforanw proporcji 5:1.